Experience


දශක දෙකක් පුරා දිව ගිය සාහසික සිවිල් යුද්ධයකින් පසුව අන්තිමේදී අප‍්‍රිකානු මහද්වීපයේ විශාලතම රාජ්‍යය වශයෙන් පැවැති සුඩානයේ දකුණු කොටස උතුරු සුඩානයෙන් වෙන් වී යාම සඳහා තම කැමැත්ත පළ කළාය.මේ සදහා පවත්වන ලද පැවැති ජනමත විචාරණයේදී ඡන්දය දීමට හිමිකම් ලැබුණේ අදාළ කාලසීමාව තුළ ඡන්දදායකයන් වශයෙන් ලියාපදිංචි වූ ‘දකුණු සුඩාන’ අර්ධ ස්වයං පාලන ප‍්‍රදේශයට අයත් වූ වැසියන්ට පමණි. මිලියන හතරකට ආසන්න වූ ඡන්දදායක සංඛ්‍යාවෙන් බහුතරයක් දකුණු සුඩානය, උතුරු සුඩානයෙන් වෙන් වූ ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බවට පත් විය යුතුය යන විකල්පය තෝරා ගෙන ඇති බව ජනමත විචාරණය සංවිධානය කළ අධිකාරිය විසින් ප‍්‍රකාශ කොට ඇත. නිල වශයෙන් ප‍්‍රතිඵල ප‍්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් මාස හයක් ගත වීමෙන් පසු ලෝක ප‍්‍රජාවේ අළුත්ම ජාතික රාජ්‍යය වශයෙන් දකුණු සුඩානය නිල වශයෙන් බිහි විය .

උතුරු දිග සුඩානයේ වැසියන්ගෙන් බහුතරයක් අරාබි ජාතිකයන් වන අතර ඔවුන් ඉස්ලාම් භක්තිකයන්ය. දකුණු දිග සුඩානයේ බහුතරයක් අරාබි නොවන ගෝත‍්‍රිකයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර ඔවුන් එක්කෝ ක‍්‍රිස්තියානි භක්තිකයන්ය; නැත්නම් ඇනිමිස්ටික්වරුන්ය. (ස්වවාදීන්ය) මේ දෙගොල්ලන් අතර දේශපාලන බලය සම්බන්ධයෙන් ගැටලූ පැවති අතර, එම ගැටලූ නොවිසඳීම හේතුවෙන් උතුර සහ දකුණ අතර සිවිල් යුද තත්ත්වයක් 80 දශකයේදී ආරම්භ විය. මෙම සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන් මිලියන දෙකක පමණ ජීවිත සංඛ්‍යාවක් විනාශ විය. අවසානයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මැදිහත්වීමෙන් සුඩාන ආණ්ඩුව සහ දකුණු සුඩාන ආණ්ඩුව අතර සාකච්ඡා ඇති වී 2005 දී නෛවාෂා ගිවිසුම හෙවත් විස්තීර්ණ සාම ගිවිසුමක් ඇති කර ගන්නා ලදී. (දකුණු සුඩානය පැවතුණේ අර්ධ ස්වයං පාලන ප‍්‍රදේශයක් වශයෙනි.)

එම සාම ගිවිසුමේ ඉතාම වැදගත් අංගය වූයේ දකුණු දිග සුඩාන වැසියන්ට තම අනාගතය තීරණය කිරීම සඳහා ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීමට සුඩාන ආණ්ඩුවේ බලය හිමි ජාතික කොන්ග‍්‍රස් පක්ෂය සහ දකුණු සුඩාන ස්වයං පාලන ප‍්‍රදේශ ආණ්ඩුවේ බලය හිමි සුඩාන ජනතා විමුක්ති හමුදාව එකඟවීමයි. මෙම ජනමත විචාරණයේ දී ඡන්දය පාවිච්චි කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙන්නේ වෙන්වීමේ ඉල්ලීම කරනු ලබන දකුණු සුඩානවාසික ජනතාවට පමණි. ඔවුන් මේ වන විට දකුණු සුඩානයේ ජීවත්වන්නට පුළුවන. නැත්නම් දකුණු සුඩානයට අයත් නොවන උතුරු සුඩානයේ ප‍්‍රාන්තයක ජීවත්වන්නට පුළුවන. නැත්නම් විදේශ ගතව ජීවත්වන්නට පුළුවන. ඒ කවර තත්ත්වයක් යටතේ ජීවත්වුවද එකී පුද්ගලයා දකුණු සුඩාන වැසියකු යන නිර්වචනය තුළට ඇතුළත් වේ නම් එම පුද්ගලයාට ඡන්දය දීමට හිමිකම් ලැබුණි.

මීළඟට මතුවන ගැටලූව වුයේ මෙම ජනමත විචාරණය සංවිධානය කරන්නේ කවුරුන් විසින්ද යන්නයි. ප‍්‍රතිඵලය පිළිගත හැකිද යන්න එයට සම්බන්ධ අනෙක් ප‍්‍රශ්නයයි. ජනමත විචාරණය පැවැත්වීම සඳහා සුඩාන ආණ්ඩුවෙන් සහ දකුණු සුඩාන ආණ්ඩුවෙන් ස්වාධීන වූ ආයතනයක් වන දකුණු සුඩාන ජනමත විචාරණ කොමිසම පිහිට වූ අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ විවිධ ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂණ සංවිධාන එම ජනමත විචාරණය නිරීක්ෂණය කරන ලදී.

සාම ගිවිසුම නිසි ලෙස පවත්වා ගැනීම සහතික කරනු පිණිස එක්සත් ජාතීන්ගේ සුඩානදූත මෙහෙවර (UNMIS) නම් ආයතනයක් පිහිටුවා ඇති අතර ඒ යටතේ ජාත්‍යන්තර සාම සාධක හමුදාවන් ද එහි රඳවා ඇත. මේ සියළු පියවර ගන්නා ලද්දේ ජනමත විචාරණය නිදහස් සහ සාමකාමී ලෙස පැවැත්ම සහතික කිරීමටය.

දකුණු සුඩාන ජනමත විචාරණ කොමිසමේ මාධ්‍ය ප‍්‍රකාශක ආචාර්ය සූද් ඉබ්රහිම් ඉසා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ප‍්‍රකාශ කළේ දකුණු සුඩාන ප‍්‍රදේශවල ජීවත් වන දකුණු සුඩාන වාසීන්ගෙන් 98.81% ක් ම වෙන්වීමට පක්ෂව ඡන්දය පාවිච්චි කොට ඇති බවයි. ඔවුන් අතරින් එක්සත් රටක් සඳහා ඡන්දය පාවිච්චි කරන ලද්දේ 1.19% ක් පමණි. උතුරු සුඩානයේ පිටත ජීවත්වන දකුණු සුඩාන වාසීන්ටද ඡුන්ද බලය හිමි වී තිබූ අතර ඔවුන් අතරින් 57.65% ක් වෙන්වීමට පක්ෂවද 43.35%ක් එක්සත් රටක් වෙනුවෙන්ද ඡන්දය පාවිච්චි කොට ඇත. සුඩානයෙන් පිටත විදේශ රටවල ජීවත්වන ඩයස්පෝරාගත දකුණු සුඩාන වාසීන්ගෙන් 98.55% ක් වෙන්වීමට පක්ෂවද 1.45% ක් එක්සත් සුඩානයක් වෙනුවෙන්ද ඡන්දය පාවිච්චි කොට ඇත.

චීනය සුඩානයේ ප‍්‍රධානතම වෙළඳ හවුල්කරුවාය. චීනය විශාල වශයෙන් සුඩානයෙහි ආයෝජනය කර ඇති අතර සුඩානය අප‍්‍රිකාවෙන් චීනයට ඉන්ධන සපයන ප‍්‍රමුඛ රට වේ

 

ජනමත විචාරණය -2013 ජනවාරි 09 සිට ජනවාරි 15 දක්වා පැවැත්විණි

 

 


Experience

ඩේබියන් නම්වූ මෙහෙයුම් පද්ධතිය පාදක කරගත් උබුන්ටු; පරිගණකවල, නැණවත් දුරකථනවල, නැණවත් රූපවාහිනීවල සහ ජාලකරණ සර්වර්වල ස්ථාපනය කළ හැකි ලිනක්ස් පවුලට අයත් ප්‍රසිද්ධ මෙහෙයුම් පද්ධතියක්. ‘උබුන්ටු’ යන නමෙහි අරුත දකුණු අප්‍රිකානු දර්ශනයක් වන “මනුෂ්‍යත්වය“ යන්නයි. එහි ලාංඡනයෙන් ද ‘විශ්වය පුරා මිනිසත් බව යා කෙරෙන බව’ යන එම අර්ථයෙන් ම යුක්තයි. මෙහි විශේෂත්වය නම්, එය නිදහස් සහ විවෘත කේත මෙහෙයුම් පද්ධතියක් වීමයි. එනම් ඕනෑම කෙනෙකුට එහි කේත බලන්නට, වෙනස් කරන්නට සහ මුදලට වුව වෙනස්කළ වෙළුම බෙදාහරින්නට අවසර තිබීමයි. මෙය භාවිතා කරන්නට වින්ඩෝස්, මැක් ආදී මෙහෙයුම් පද්ධතිවලට මෙන් කිසිදු මුදලක් ගෙවිය යුතු නැහැ. උබුන්ටුුහි සංවර්ධන කටයුතු එක්සත් රාජධානියේ කැනොනිකල් ආයතනය හරහා සිදු කෙරෙන අතර එය දකුණු අප්‍රිකානු ස්වයං ව්‍යවසායකයකු වන මාක් ෂට්ල්වර්ත් මහතාට අයත් එකක්. බෙදාහැරීම් සඳහා මුදල් සම්පාදනය කෙරෙන්නේ ද එම ආයතනය හරහායි.

සත්ත්වයෙකුගේ නමින් වාචික නාම යුගලයකින් යුත් උබුන්ටු පසුකාලීන සම්මතයක් අනුව දැන් වෙළුම් අංක හැමවිටම නිකුත් වන්නේ .04 සහ .10 ආකාරයෙනුයි. 2004 ඔක්තෝබර් මස මෙහි පළමු වෙළුමවූ Warty Warthog හෙවත් “ගැටිති ඉන්නා” නිකුත්වූ අතර එය උබුන්ටු 4.10 වූවා. උබුන්ටු 5.10වූ තෙවන වෙළුමෙන් පසු ඒවායේ වාචික නාම යුගලයේ මුල් අකුරු සඳහා ඉංග්‍රීසි හෝඩියේ අනුපිළිවෙල භාවිතා කෙරුණා. ඒ අනුව ‘බී’ අකුරේ සිට ඉදිරියට දැන් නාමකරණය පැවත එනවා.

 

සැහැල්ලු නමුත් ප්‍රබල මෙහෙයුම් පද්ධතියක් වන උබුන්ටුවල ඇරඹුම් වේගය ඉතා ඉහළයි. උබුන්ටු 14.04 සඳහා අවශ්‍ය අවම පද්ධති අවශ්‍යතාවවූ මෙගා බයිට් 768ක අතථ්‍ය මතකය (රැම් ධාරිතාව) සහ ගිගා බයිට් 5ක දෘඪ තැටි ධාරිතාව එහි සැහැල්ලු බව මොනවට කියා පානවා. එපමණක් නොවෙයි අතීත වෙළුම්වල සිටම උබුන්ටු ස්ථාපනයෙන් තොරව ගිගා බයිට් දෙක තුනක USB ෆ්ලෑෂ්/පෙන් ඩ්‍රයිව් එකක් හරහා ඕනෑම පරිගණකයක එය ධාවනය කරවීමේ හැකියාව තිබෙනවා. මේ නිසා ඔබේ සියළු දත්ත සමග මෙහෙයුම් පද්ධතියත් සීඩී තැටි නාස්ති නොකරම සාක්කුවේ දමාගෙන යාමේ අවස්ථාව තිබෙනවා. ඉතින් එය ලොව පුරා සිත්ගත් විශේෂාංගයක් බව අමුතුවෙන් කියන්නට අවශ්‍ය නැහැනෙ?

සෑම වෙළුම් හතරකට පසු, ඉරට්ටේ අංකිත වසරක දෙවැනි කාර්තුවේ උබුන්ටු වෙළුම්වල LTS යන යෙදුම අඩංගු වන අතර ඉන් ‘දිගු කාලයක් සඳහා සහාය දක්වන’ බව අරුත් ගැන්වෙනවා. ඒවායේ යාවත්කාලීන අවුරුදු පහක් දක්වා ලැබෙන අතර ගෙවීම් කර තාක්‍ෂණික සහාය අවශ්‍යනම් ලබාගත හැකියි. මෙම වෙළුම් ඉතා ස්ථායී ලෙස සැලකෙන අතර බොහෝ දෙනෙක් එම වෙළුම්වල රැඳීමට කැමැත්තක් දක්වනවා. සෑම වසරකම වෙළුම් දෙකක් පළමු කාර්තුවේදී සහ අවසාන කාර්තුවේදී නිකුත් කෙරෙනවා. ඒ අනුව 2016 වසර සඳහාවූ 16.04 LTS වෙළුම පසුගිය අප්‍රේල් මස නිකුත් වුණා. එය Xenial Xerus හෙවත් ‘කුළුපග බිම්-ලේනා’ ලෙසින් නම්කර තිබෙනවා. ඊට පෙර ආ වෙළුම W අකුරින් තිබූ අතර මෙහි Y අකුර අතහැර X භාවිතා කර ඇත්තේ එකවර යතුරුපුවරු වැනි ආදාන උපක්‍රම කීපයක් හෝ මොනිටර කීපයක් එකවර ධාවනය කරවීමේ පහසුව ලබාදෙන X සර්වර් නම් උබුන්ටු අන්තර්-මෘදුකාංගයට සමුදීම සනිටුහන් කිරීමටයි. ඉදිරි වෙළුම් වලදී ඊට වඩා වෙනත් දියුණු ක්‍රමෝපායකට ඔවුන් යොමුවන බව දැනගන්නට ලැබෙනවා.

නූතන උබුන්ටු අතුරුමුහුණත බැලු බැල්මට ඇපල් සමාගමේ මැක් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමානකමක් දක්වන අතර අතීත වෙළුම් වින්ඩෝස් ආකාරයෙන් යුතුවූවා. ඒ අනුව නූතන වෙළුම්වල එන එම ‘යුනිටි’ දැක්මෙහි ක්ලෝස් බොත්තම් ආදිය වම් පසිනුයි තිබෙන්නේ. මුලදී මූලික පද්ධති වර්ණය තැඹිලි පැහැයවූ අතර දැන් එය දම් පැහැයට මුසුකොට තිබෙනවා. ඔබට ඕනෑම ලෙසකින් මෙම පෙනුම වෙනස් කරගැනීමට පහසුකම් සපයා ඇති අතර අන්තර්ජාලයෙන් ඕනෑ තරම් තේමා බාගැනීම මගින් වෙනස්ම පෙනුමක් ලබා ගන්නට ද හැකියි. එනම්, පූර්ණ ඇපල් මැක් පෙනුමක් වුව ඔබට ඊට ලබාදිය හැකියි. භාවිතයට ඉතාම පහසු උබුන්ටු නිදහස් සහ නොමිලේ භාවිතා කළහැකි නිසා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින තුන්වන ලොව රටක් ලෙස අපේ රටට වඩාත් ඔබිනවා. මේ සමග පෙරනිමි වශයෙන් ස්ථාපනය කොට ලැබෙන ලිබ්‍රෙ ඔෆිස් නම්වූ වදන් සැකසුම්, ප්‍රදර්ශක, පැතුරුම්පත් ආදියෙන් සමන්විත මෘදුකාංගය නිසා කාර්යාල වැඩකටයුතු සඳහා වුවත් ඉතා පහසුවෙන් භාවිතා කළ හැකියි. ඒ අනුව වින්ඩෝස් සඳහා ඔෆිස් මිළදීගත යුතු වුවත් උබුන්ටු මතදී එය මෙහෙයුම් පද්ධතිය සමගම ලැබෙනවා. මෙහි මූලික වෙබ් ගවේෂකය ෆයර්ෆොක්ස් වන අතර ඔබට අවශ්‍ය නම් ගූගල් ක්‍රෝම් වුවත් ස්ථාපනය කරගත හැකියි. ගීත සඳහා රිදම්බොක්ස්, ශ්‍රව්‍ය සහ දෘෂ්‍ය ගොනු ධාවනයට ටෝටෙම්, තැටි ලිවීමට බ්‍රාසෙරෝ යන මෘදුකාංග පෙරනිමිව ලැබෙන නිසා දෛනික කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය සියළු පහසුකම් එකවිට ලැබෙනවා.

විශේෂාංග

උබුන්ටු usabilityපරිහරණය කළ හැකිබව, ආරක්ෂිත බව සහ ස්ථිරභාවය කෙරෙහි මූලිකවම අවධානය යොමු කරනු ලබයි. සජී‍වී සංයුක්ත තැටියෙන් ක්‍රියාත්මකවන අවස්ථවක සිට පරිගණකය නැවත පණ ගැන්වීමකින් තොරව පරිගණක ස්ථිර මතකයේ උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීම සඳහා උබික්විටි ස්ථාපිතකරණය මගින් ඉඩදෙනු ලැබේ. තවද උබුන්ටු හැකිතරම් මිනිසුන් අතරට ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා සුලභ කිරීම හා ජාත්‍යන්තරකරණය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමුව ඇත. විවිධ රෝමානු නොවන අකුරු ලිවී‍මේ ක්‍රමයන්ට උපකාරීවන UTF-8, උබුන්ටු ආරම්භය වූ 5.04 සිට පැවත එන නිත්‍ය සංකේත කේතන ක්‍රමය වේ. ආරක්ෂක විශේෂාංගයක් ලෙස සූඩෝ මෙවලම පාවිච්චි කරන ලද අතර එමගින් පරිපාලන ක්‍රියාවලි සිදුකි‍රීම සඳහා තාවකාලික වරප්‍රසාද ලබාදීම, පරිපාලක ගිනුම ආරක්ෂාකාරීව පවත්වාගෙනයාම සහ පළපුරුදු නොවන පරිහරණය කරන්නන් නොදැනුවත්ව සිදුකරන වෙනස්කම්වලින් ‍හෝ ආරක්ෂක අගුළුවිවර කිරීම් වලින් පද්ධතිය ආරක්ෂා කරගත හැකිය. තවද පද්ධතිය පාලන කර ගැනීම සඳහා මඳ පරිපාලන මූලධර්මය යටතේ ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණයන්හී පොලිසිකිට් මෙවලම ස්ථාපිත කර ඇත.

උබුන්ටු පරිගණකයේ ස්ථාපනයවීමේදී මාදිලි රැසක මෘදුකාංග ලැබේ. OpenOffice.org, Firefox, Empathy (උබුන්ටු 9.10 වලට කලින් සංස්කරණයන් හිPidgin ), Transmission, GIMP (උබුන්ටු 10.04වලට කලින් නිකුත් වූ සංස්කරණයන් හි) සහ තවත් සරල පරිගණක ක්‍රීඩා (සුදොකු සහ චෙස් වැනි) ඒ අතර වේ. මෙම පෙරනිමි මෘදුකාංග හැරුනු විට තවත් අමතර නිත්‍යනොවූ මෘදුකාංග බාගතකර ස්ථාපිත කරගත හැකි අතර ඒ සඳහා උබුන්ටු මෘදුකාංග මධ්‍යස්ථානය හෝ Synaptic පැකේජ කලමනාකරණය යොදාගත හැකිය. එම මෘදුකාංග දෙකම උබුන්ටු සමග ලැබෙන පෙරනිමි මෘදුකාංග වේ. උබුන්ටු සමග ලැබෙන firewall මගින් ජාලකරණ pots වැසීම සිදුකළ හැකිය. ඊට අමතරව පරිශීලකයාට රිසි පරිදී ports තෝරාගැනීමද සිදුකළ හැකිය. එසේම උබුන්ටු පරිශීලකයන් හට Gufw (සංකීර්ණ නොවූ Firewall සඳහා අතුරු මුහුණත්) මෘදුකාංගය ස්ථාපනය කරගත හැකිය. GNOME (දැනට පවතින පෙරනිමි ඩෙස්ක්ටොප්) ව්‍යවහාරික භාෂා 46කටත් වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා පහසුකම් සපයයි. ‍මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් සඳහා නිර්මාණය කරන ලද බොහොමයක් වැඩසටහන් (උදා මයික්‍රොසොෆ්ට් ඔෆිස්) ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහාද උබුන්ටු පහසුකම් සපයයි. එය Wine හරහා හෝ අතථ්‍ය යන්ත්‍රය භාවිතා කරමින්ද කළ හැකිය.(උදා VMware Workstation හෝ VirtualBox).


Life Story

දවසක උඹලා මොනරතම් ඉහළට ගියත් ගම අමතක කරන්න එපා..! මේ කතාව තාත්තා ළමයි දහ දෙනාටම කාවද්දලා තිබුණෙ. හැම ළමයම තමන්ගෙ අධ්‍යාපනය පටන් ගන්න ඕනෙ ගමේ ඉස්කෝලෙන්… එහෙම හිතපු තාත්තා ඒ න්‍යාය ඒ විදියට ම ක්‍රියාත්මක කළා. අදටත් අපිට මොන දේ ලැබුණටත් වඩා සතුටක් උපදින්නෙ ගමට යනකොට.

ඕනෑ ම වරැද්දකදි අනුන්ට ඇඟිල්ල දික් කරන්න එපා. මම මේ බිස්නස් එකේ නායකයා නම් අයිතිකරු නම් වරදක් සිදුවුණොත් එහි වගකීමෙන් වැඩි කොටස දරන්න ඕනේ මම.

අදටත් ගමේ නම ලියැවුණු නාමපුවරුවක් හෝ නැති දකුණු පළාතේ ඈත පිටිසර වරල්ල නම් ‍ගමේ ඔහු උපත ලැබීය. තාත්තාගේ වුවමනාවට ඉංග්‍රිසි පාසලකට ගිය ද ඉංගිරිසිය බැරිකම නිසා ඔහු පන්තියෙන් ප්‍රතික්ෂේප විය. එතැන් පටන්, ජීවිතයට අභියෝග කළ කවර අත්දැකීමකට වුවද ඔහුත් අභියෝග කළේය.

අවසානයේ ඔහු ජාත්‍යන්තරයට ගිය, ඉංග්‍රිසි මාධ්‍යවේදියකු විය. කතුවරයකු විය. ඉංග්‍රිසි පත පොතට ම ඈඳුණු නමක් ඇති ව්‍යාපාරයක හිමිකරුවා ද විය. මේ ඔහු ගේ කතාවයි.

විජිත යාපා… කියන්නෙ ඉංග්‍රිසි පත පොතට ම මුල් තැන දෙන ව්‍යාපාරයක් ද…

සියයට අසූපහක් ඉංග්‍රීසි පොත්. සිංහල පොත් සියයට දහයයි. ඉතිරි සියයට පහ දෙමළ පොත්. කොහොමටත් අපි මුල්තැන දෙන්නෙ ජාත්‍යන්තර පොත්වලට. ලෝකෙ තියෙන හොයාගන්න අමාරු ඕනෑ ම පොතක් අපි කොහොමහරි හොයලා ගෙනැත් දෙනවා. එහෙම විරල පොත් හොයන එකත් මේ ව්‍යාපාරයේ කොටසක්. අපි මෙහෙම කරන්නෙ ලංකාවේ පොත් ව්‍යාපාරයේ හඳුනාගත් එක් හිඩැසක් නිසා.

මොකක්ද ඒ හිඩැස…

හුඟක් ප්‍රකාශකයො හිතුවෙ සිංහල පොත් ප්‍රකාශ කරන්න විතරයි. ඒකට පමණට වඩා පිරිසක් හිටියා. ඒ වෙලාවෙ සාමාන්‍ය පාඨකයාට අවශ්‍ය හැම භාෂාවක ම පොත් අපි අලෙවි කළා. විශේෂයෙන් ඉංග්‍රීසි පොත් ප්‍රකාශයට පත් කළා. ඒකෙන් අපි පොත් ව්‍යාපාරය තුළ විශාල පිළිගැනීමක් හදාගත්තා. ජාත්‍යන්තර පොත් වෙළෙඳාම පිළිබඳ විශාල සබඳතාවක් ඇති බවට මතයක් තහවුරු කළා. අපිට තරගයක් නැති ව්‍යාපාරයක් හැදුණෙ එහෙමයි.

එහෙම කිව්වට, ඉංග්‍රිසි පතපොත හා බැඳුණු මේ රටේ පැරැණි පොත් සාප්පුත් නොතිබුණා නෙවෙයිනේ…

ඔව්. ඉස්සර මිනිස්සු පොත් සාප්පුවකට ගියාමයි දැනගන්නෙ අහවල් පොත ඇවිත් කියලා. අපි ඒ ක්‍රමයෙන් මිදුණා. හැම විශාල වට්ටම් සහිතව පොත් මිලදී ගැනීමට හැකි බව දන්වලා අපි වෙළෙඳ දැන්වීම් පළ කළා. පාඨකයා අපි ළඟට එනකල් හිටියෙ නැහැ. අපි ඔවුන්ට ආරංචිය දුන්නා. ඒකෙන් නොහිතපු පාඨක ජාලයක් අපිට ඇති වුණා.

මොනවද ‍ඔබට තිබෙන අනෙක් ව්‍යාපාර…

VYA ප්‍රචාරණ ආයතනය. ඒකෙන් කෙරෙන්නෙ මහජන සම්බන්ධතා සහ ප්‍රචාරණ කටයුතු. ඊළඟට පිටරට සඟරා ගෙන්වා බෙදාහරින ව්‍යාපාරය. ප්‍රධානම දේ තමයි, අපේ පොත් බෙදා හැරෙන ලංකාවේ විවිධ පළාත්වල විහිදුණු පොත් සාප්පු අට.

වැඩිම පොත් සඟරා ගෙන්වන්නේ කොහෙන්ද…

එංගලන්තයෙන් සහ අැ‍ෙමරිකාවෙන්. ඒවා කොලිටියෙන් ඉහළයි. ඒ වගේ ම හුඟාක් පොත් ඉන්දියාවෙනුත් ගෙන්වනවා. ගෙන්වන පොත්, පුවත්පත් සහ සඟරාවල ප්‍රමිතියක් තිබෙනවා. මේවා කියවන මිනිස්සුන්ට දැනුම සහ ඥානය ලැබෙන්න ඕනේ. පොතකින් හම්බ කරනවා වගේ ම, හිතේ සතුට උපදින්නෙ එතකොට.

ඔබ ළඟ තිබෙන වැඩිම වටිනාකම තිබෙන පොතේ මි‍ල කීයද…

වෙළුම් හැටියට එන විශ්වකෝෂ. පොත් පෙළක් ලක්ෂ දෙකේ තුනේ ඉඳලා හතර පහ දක්වා මිල වෙනවා. විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමේ වෙළුම් රුපියල් ලක්ෂ දහය දක්වා විහිදෙනවා.

පොත් කියන්නෙ හොඳට හම්බ කරන්න පුළුවන් ව්‍යාපාරයක් නේද…

ඔව්. පොත්වලින් හොඳට හම්බකරන්න පුළුවන්. ඒ වගේ ම පාඨකයාට, හිතනවට වඩා හොඳ වට්ටම් දෙන්නත් පුළුවන්. මුදල් හම්බ කරන්න ඕනේ. හැබැයි ගසා කන්න හොඳ නැහැ. එතැනයි මම ඉන්නෙ. සමහර පොත් වටිනාකම වැඩිවෙන්නෙ පරණ වෙන තරමට. නමුත් අලුත් මුද්‍රණ එනකොට, තියෙන පොත් වික‍ිණෙන්නේ නැතිකොට, කවරෙ වෙනස් කරලා එකම පොත එනකොට, අපි පාඩු ලබනවා.

විජිත යාපා අරඹන්න කොයිතරම් ප්‍රාග්ධනයක් යට කළා ද…

කලාවැව කරපු ධාතුසේන රජ්ජුරුවො වගේ උපයපු හැම දේම යට කළේ මේකට. පිටරට වැඩකරලා හරි හම්බ කරපු හැම දේම වගේ.

ඔබ, විජය ප්‍රකාශන අරඹපු Sunday Times පත්තරෙත් ආරම්භක කතුවරයා…

මම අයිලන්ඩ් පත්තරෙන් අයින් වෙලා හිටපු කාලෙමයි රංජිත් විජේවර්ධන මහත්මයා Sunday Times පටන් ගත්තේ. මටත් ආරාධනා කළා. මං අමරිකාවෙදි පත්තර කලාව පිළිබඳ උගත් බොහෝ දේ මේ පත්තරේදි මං භාවිත කළා.

මොනවද ඒ…

කිසිම ලිපියක ඉතිරියක් වෙනත් පිටුවකට ගෙන යන තරමට දිගු විය යුතු නැහැ. ඒ ලිපිය ඒ පිටුවෙන් ම ඉවර කළ යුතුයි. අනෙක එසේ නොකර ම බැරි වුණොත් ‘Continue On page…’ කියලා නෙවෙයි, ‘please trun to page…’ කියන වදනයි යෙදුවේ. මේ පත්තරේ පුරාම ඒ කාලෙ තිබුණෙ අමරිකාවේ US Today Style එක. ඒ ආභාෂය මං ලැබුවේ US Today වැඩ කිරීමෙන්. ‘please turn…’ කියන වදන තුළ පාඨකයා සමඟ නොකැඩෙන සම්බන්ධතාවක් පවතිනවා.

එහෙම හදපු ටයිම්ස් පත්තරෙන් ඔබ ඉවත් වුණේ ඇයි…

ලසන්ත වික්‍රමතුංග ලියපු දේශපාලන කොලමට ඒ කාලෙ මං හොඳ ඉඩක් දුන්නා. ඒ කොලමේ ලියපු එක ලිපියක් නිසා ප්‍රේමදාස මහත්මයා, කොලම නවත්වන්න කියලා බලපෑම් කළා, ආයතනයත් මගෙන් ඒ ඉල්ලීම ම කළා. කර්තෘවරයෙක් විදියට මගේ අණ කඩ වන තැනෙක තවත් සිටිය යුතු නැහැ. කර්තෘවරයකුට තමන්ගෙ පුවත්පතේ පළ කළ යුතු දේ පිළිබඳ අයිතියක් සහ නිදහසක් තිබිය යුතුයි. ඒ කාරණා කඩවුණා. මං එතැනින් ඉවත් වුණා.

මාධ්‍යවේදියකු, වෙච්චි ඔබ අතින් ‘විජිත යාපා පොත් සාප්පු’ බිහිවෙන්නෙ කොහොමද…

මට අැ‍ෙමරිකානු රජයෙන් ආරාධනාවක් ලැබුණා. අමරිකානු රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට. ආපහු ඇවිත් මං හිටපු අයිලන්ඩ් පත්තරේට ගියේ නැහැ. ඊළඟට සන්ඩේ ටයිම්ස් වැඩ කළා. එතැනිනුත් අයින් වුණා. නමුත් ඒ වෙන‍කොට මට BBC සම්බන්ධතා තිබුණා. ලන්ඩන් ටයිම්ස් පත්තරේ ශ්‍රී ලංකා වාර්තාකරු විදියටත් වැඩ කළා. පිටරට ජනප්‍රිය සඟරා රැසක් මං ගෙන්වලා බෙදා හරිමින් හිටියේ. අවසානයේ මගේ බිරිය යෝජනාවක් ගෙනාවා. ‘දැන් ඉතින් අපි අපේ ම දෙයක් කරමු… අපි මේ සඟරා විකුණන්නත් එක්ක ම පොත් සාප්පුවක් අරිමු…”’ කියලා. 1991 අගෝස්තු මාසෙ බම්බලපිටියේ වජිරපාරේ පොඩි තැනෙකින් අපි පටන් ගත්තා.

ජීවිතයේ ප්‍රශ්න මඟ හරින එකද හොඳ… ඒවට මුහුණ දීලා හැපිලා ජයගන්න එකද

ඒවට මුහුණ දෙන එක. මං කාටවත් කියලා නැති දෙයක් කියන්නම්. මං ඉංග්‍රීසි ඉගෙන ගත්තෙ පන්තියේ යාළුවන්ගෙන්. මට ඕනෙ කළේ කතා කරන්න. ඒ කතා කිරීම තුළ මං බොහෝ බාධක ජයගත්තා. හැබැයි මං අදටත් ඉංග්‍රිසි ව්‍යාකරණ දන්නෙ නැහැ. ඕනෑම වදනක් වාක්‍යයක් දුටු මතින් එතැන වරදක් ඇත්නම් ඒක මට පේනවා. නමුත් ව්‍යාකරණානුකූලව විස්තර කරන්න කිව්වොත් ඒක මං දන්නෙ නැහැ.

ඒ කියන්නෙ, ව්‍යාකරණ දැනගෙන ම ඉංග්‍රීසි කතා කරන්න හිතා ඉන්න අයට පණිවුඩයක්…

ඔව්. ඉංග්‍රීසි කතා කරන්න කරන්න කට හුරු වෙනවා. ඔබට එය අතැඹුලක් වෙනවා. විභාග සමත් කරන්නට මිස, කතා කරන්න මට නම් ගැඹුරු ව්‍යාකරණ නොදැනගත්තාට කමක් නැහැ. මං මේ කියන්නෙ අත්දැකීමෙන්.

කොහේද ඔබ ඉගෙන ගත්තෙ…

මුලින් ම වරල්ලෙ ඉස්කෝලෙ. ඊළඟට බණ්ඩාරවෙල ශාන්ත තෝමස් ප්‍රෙප් විදුහලේ. අන්තිමට ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විදුහලේ.

වරල්ල කියන්නෙ බොහොම ඈත ගමක් නේද…

ඔව්. අදටත් නාම පුවරුවක්වත් නැති ගමක්. ඒ තරම් ම පිටිසරයි. ගම වටවෙලා තිබුණෙ කඳු වළල්ලකින්. අපේ පවුලෙ ළමයි දහ දෙනෙක්. මම අටවැනියා. අපේ තාත්තට වතුපිටි තිබුණා. අම්මා අපි දහ දෙනාව ආදරෙන් බලා කියා ගත්තා. සරල ජීවිතයක් ගෙවපු සන්තෝසෙන් හිටපු පවුලක් අපි.

ළමයෙක් හැටියට ඔබට තිබුණු හීන සහ අරමුණු මොනවද…

මං ආසා කළේ ලියන්න. නොතේරෙන පුංචි කාලෙත් මං, මට වැටෙහන තරමට කවි ලියුවා. ඒ වුණාට තාත්තට ඕනෙ වුණේ මාව ඩොක්ට කෙනෙක් කරන්න. හැබැයි උසස් පෙළට එද්දි තාත්තත් වටහා ගෙන තිබුණා මගේ ඉදිරි ගමනෙ තිබෙන්නෙ ලියන කියන දේට අදාළ රස්සාවක් මිස වෛද්‍ය වෘත්තිය නොවන වග.

අම්මා තාත්තගෙන් ජීවිතයට ලැබුණු දේ මොනවද…

දවසක උඹලා මොනරතම් ඉහළට ගියත් ගම අමතක කරන්න එපා..! මේ කතාව තාත්තා ළමයි දහ දෙනාටම කාවද්දලා තිබුණෙ. හැම ළමයම තමන්ගෙ අධ්‍යාපනය පටන් ගන්න ඕනෙ ගමේ ඉස්කෝලෙන්… එහෙම හිතපු තාත්තා ඒ න්‍යාය ඒ විදියට ම ක්‍රියාත්මක කළා. අදටත් අපිට මොන දේ ලැබුණටත් වඩා සතුටක් උපදින්නෙ ගමට යනකොට. මොකද ගං ගොඩේ දුව පැනලා ඇළේ දොළේ පීනලා කැලේ රිංගලා මා දං හිඹුටු කාලා, කොලු නඩේ එක්ක කරපු කියපු දේවල් අදත් මතක් කරලා සතුටු වෙන්නෙ, අම්මා තාත්තා ඒ දේවල් විඳින්න ඉඩ ඇරිය නිසා. ඒකට මිලක් නැහැ.

ඕනම සාර්ථක පුද්ගලයෙක් ජීවිතයේ කොහේ හරි තැනෙක එක් දිනක් හෝ ප්‍රතික්ෂේප වී තිබෙනවා. ඔබත් එහෙම ද…

වරල්ල ඉස්කෝලෙන් බණ්ඩාරවෙල ශාන්ත තෝමස් විදුහලට ගියා ම, මාව පන්තියෙන් එළියට දාපු වාර අනන්තයි. මට කිව්වෙ ‘ගොඩයා’ කියලා. හේතුව මට ඉංග්‍රීසි කතා කරන්න බැරිකම. ඉස්කෝලෙ බෝඩිමේ නැවතිලා ඉගෙන ගන්න අවුරුදු අටක පුංචි දරුවෙක්. එහෙම ප්‍රතික්ෂේප වෙද්දි හිතක උපදින ලැජ්ජාව හිතා ගන්න පුළුවන්ද… හැබැයි මං, අධිෂ්ඨානයක් ඇති කරගන්නවා. කොහොම හරි මේ භාෂාව ඉගෙන ගන්නවාමයි කියලා.

ඉතින්, ඔබ එහෙම කළා ද…

රෑට ‍බෝඩිමේ ලයිට් නිවන්න ඕනේ. මට හොඳ යාළුවො ටිකක් හිටියා. අපි ටොයිලට් එකේ ලයිට් එක දානවා. ඒ ආලෝකය තියෙන තැනට යාළුවො ටික එකතු වෙනවා. ඒ අය මට ඉංග්‍රීසි කියා දෙනවා. මං බැරි බැරියෙ ඔවුන් එක්ක කතා කරනවා. අවුරුදු තුනක් අවසානයේ මං තමයි පන්තියේ ඉංග්‍රිසිවලට වැඩි ම ලකුණු ගන්න ළමයා බවට පත්වෙන්නේ.

ජීවිතේය හරි වෙලාවට මුණගැසෙන හරි ම පුද්ගලයන් නිසා ව්‍යාපාර විතරක් නෙවෙයි අපේ ජීවිතත් වෙනස් වෙනවා… මේ කතාව ඔබටත් අදාළ ද…

ඔව්. මහත්මාගාන්ධි තුමාගේ මුනුපුරා වන රාජ් ‍මෝහන් ගාන්ධි මට මුණගැහෙන්නේ මං උසස් පෙළ ඉවර වෙනවාත් එක්කයි. ඒ, MRI නම් සංවිධානයෙන් අපේ පාසලේ චිත්‍රපටියක් පෙන්වපු වෙලාවේ. මම අපේ පාසලේ සිනමා සංගමයේ සභාපති. ඒ නිසා නිතර චිත්‍රපටි පෙන්වන්න, සිනමාකරුවන් මුණගැහෙන්න අවස්ථාව ලැබුණා. රාජ් මෝහන් ගාන්ධි ඒ වෙලාවෙ වැඩ කළේ ‘හිමත්’ ඉංග්‍රීසි සඟරාවේ. ඔහු මගේ විස්තර ඇහුවා. මගේ උනන්දුව ඔහුට දැනෙන්න ඇති. ඔහු මට කිව්වා ‘ඔයා එන්න අපේ පත්තරේ වැඩ කරන්න…’ කියලා. අවුරුදු 19දි මං බොම්බායට ගියේ ඒ විදියට.

එතකොට ඔබේ පළමු රස්සාව ඉන්දියාවේ…

ඔව්. රාජ් මෝහන් ගාන්ධිගේ පත්තරේ වැඩවලට. අමතරව ඔහු සාමාජිකත්වය දැරූ MRI ප්‍රාසාංගික සංවිධානයට මාත් බැඳුණා. ඔවුන් නාට්‍ය, සංගීත ප්‍රසංග පවත්වමින් ලෝකෙ වටේ ගියා. ඒ රටවලදි මං වාර්තා කිරීම්වල යෙදුණා. අවුරුද්දක් විතර ගෙවිලා ගියේ ඔය අත්දැකීම් එක්ක. හැබැයි මගේ පළමු රස්සාව වුණාට ඒක පුහුණුවීම් කාලයක්. කෑම් බීම් ඉඳුම් හිටුම් ලැබුණා. නමුත් ස්ථිර වැටුපක් නැහැ. ‘පොකට් මනි’ විතරයි. නමුත් සල්ලිගෙවලා විශ්වවිද්‍යාලෙකට බැඳිලා ලබා ගන්න බැරි තරමේ අත්දැකීම් මං ලැබුවේ රාජ් මෝහන් ගාන්ධි එක්ක වැඩ කිරීමෙන්.

ඔබට ආවේණික හොඳ ගුණයක් කියන්න…

ඕනෑ ම වරැද්දකදි අනුන්ට ඇඟිල්ල දික් කරන්න එපා. මම මේ බිස්නස් එකේ නායකයා නම් අයිතිකරු නම් වරදක් සිදුවුණොත් එහි වගකීමෙන් වැඩි කොටස දරන්න ඕනේ මම. ඒක මම ඉගෙන ගත්තෙ ඉන්දියාවේ MRI සංවිධානයෙ වැඩ කරපු අත්දැකීම්වලින්.

විජිත යාපා තාත්තගෙන් පුතාට යන ව්‍යාපාරයක් වෙයිද…

මගේ ලොකු පුතා දමින්ද, ඔමාන් රටේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියෙක්. එයාට පොත් ව්‍යාපාරය ගැන කිසිම උනන්දුවක් නැහැ. පොඩි පුතා පෙශාන් නම් ව්‍යාපාරයේ ඉන්නවා. මේ ව්‍යාපාරයේ ආරම්භයේ පටන් ම මා එක්ක ඉන්න හවුල්කාරයා මගේ බිරිය. ඇය තවත් මේ ව්‍යාපාරයේ තව ම වැඩ. මම කැමැති මේ බිස්නස් එක පවුලේ ව්‍යාපාරයක් විදියට ඉදිරියට යනවා නම්, මට දැන් වයස 72ක්. තවම අපි වෙහෙසෙන්නේ ඒ නිසා.

ඔබේ ජීවිතයෙන් කෙනකුට ගන්න පුළුවන් හොඳ ම ආදර්ශය කුමක් ද…

අත්නොහරින ගතිය. මං ඒක පටන් ගත්තෙ ඉංග්‍රීසි බැහැයි කියලා අවුරුදු අටේදි, පන්තියෙන් මාව එළියට දාපු දවසෙ. ඒ වගේ ගමක ඉපදිලා. උත්සාහයෙන් උනන්දුවෙන් සියල්ල දිනාගත්තු මං දිහා බලලා කෙනකුට ඉගෙන ගන්න තිබෙන හොඳ ම ජීවිත පාඩම යමක් සාර්ථක වන තුරු අත්නොහරින ගුණයයි. කෙනකුට ජීවිතය හරි ව්‍යාපාරය හරි සාර්ථක කරගන්න වෙන කිසි ම ක්‍රමයක් නැහැ. ඇත්තේ එකම දෙයයි. ඒ තමයි, ධෛර්යය සහ කැපවීම.

විශේෂ ස්තුතිය :ඉනෝකා පෙරේරා බණ්ඩාර



Experience


බොකෝ හරාම් යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ නයිජීරියාවේ අන්තවාදී සංවිධානයකි. නයිජීරියාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ ඉස්‌ලාමීය ජනරජයක්‌ ස්‌ථාපිත කර ගැනීම වෙනුවෙන් බොකෝ හරාම් සංවිධානය කටයුතු කරමින් සිටි. මෙහි අදහස බටහිර අධ්‍යාපනය පාපයක්‌ යන්නයි. මොහමඩ් යුසුෆ් නැමැත්තෙක්‌ මේ සංවිධානයේ නායකත්වය දරන ලද අතර. 2002 දී මෙම සංවිධානය ආරම්භ විය. මෙහි මධ්‍යස්‌ථානය වෙනුවෙන් ඊසාන දිග නයිජීරියාවේ "මයිදුගුරි" නගරය තෝරා ගත්හ.නබි තුමාගේ ඉගැන්වීම් සහ යුද්ධය වෙනුවෙන් කැප වුණ ජනතාව වෙනුවෙන් යෑයි මෙම සංවිධානය මෙම ප්‍රදේශය මුල් කර ගෙන සංවිධානය ආරම්භ කරන ලදී. මෙම සංවිධානයට ඔවුගේ භාෂාවෙන් "බොකෝ හරාම්" යෑයි නම් තැබුවේ බටහිර අධ්‍යාපනය තහනම් යන අදහසින්ය. ඔවුන්ගේ අවසාන අරමුණ නයිජීරියාවේ ඉස්‌ලාම් රාජ්‍යක්‌ පිහිටුවීමයි.

බොකෝහරාම්වරුන්ගේ සටනේ තේමාව වන්නේ බටහිර අධ්‍යාපනය සාපයක්‌ යන්නයි. ගැහැණු දරුවන් පාසල් අධ්‍යාපනය නොලැබිය යුතු බවත් පිරිමි දරුවන් ඉස්‌ලාම් අධ්‍යාපනය පමණක්‌ ලැබිය යුතු බවත් ඔවුන්ගේ අදහසයි. 2014 වසරේ අප්‍රේල් දහහතර වෙනි දින ඔවුන් චිකෝබ් නගරයෙන් ගැහනු දරුවන් තුන්සියයක්‌ පැහැර ගත්තේ පාසල් යැමේ වරදටයි. නිව්යෝක්‌ ටයිම්ස්‌ සඟරාව මගින් පළකරන ලද අබු බක්‌කර්ගේ ප්‍රකාශය අනුව ගැහැණු දරුවන් සිටින්නේ විවාහ වීමටයි. වයස අවුරුදු දොළහ වෙන විට ඔවුන් විවාහ විය යුතුයි.

තමන්ගේ අරමුණ වෙනුවෙන් ඔවුන් 2009 වසරේ පටන්ම ප්‍රහාර ආරම්භ කරන ලද කැරලිකරුවන්, රජයේ හමුදා හා පොලිස්‌ නිළධාරීන් වගේම සිවිල් වැසියන් තුන් දහසක්‌ පමණ මේ කැරැල්ලෙන් මිය ගොස්‌ ඇත. බොකෝහරාම් නායකයාත් මේ සටනින් මරණයට පත් විය. එතැනින් නායකත්වය ආරම්භ කරන ලද අබුබකර් ෂෙකාවුගේ නායකත්වයෙන් මෙම සංවිධානය ප්‍රති සංවිධානය විය. සංවිධානය විවේචනය කරන පුද්ගලයන්, අන්‍ය ආගමිකයන් මරා දැමීම වගේම හමුදා බැරැක්‌කවලට ගරිල්ලා ප්‍රහාරයන් එල්ල කිරීම මෙම සංවිධානයේ ත්‍රස්‌ත ක්‍රියාවන් අතරට ඇතුලත් විය. නයිජීරියාවේ එක්‌සත් ජාතින්ගේ කාර්යාලයට පවා පහර දෙන ලදී.

 

බොකෝ හරාම් සංවිධානයේ විශාල බලපෑමක්‌ පවතිනුයේ උතුරේ තිබෙන ප්‍රදේශවලටය. 2013 වසරේ පටන් බෝනෝ, යෝබේ, හා අඩමාවා වැනි පළාත්වලට හදිසි නීතිය පනවා තිබෙනවා. අතීතයේ පටන්ම මෙම ප්‍රදේශයන්හි බටහිර විරෝධතාවයක්‌ පැවැතුණි. බටහිර දර්ශනයට අනුව දේශපාලනය, ඇඳුම් පැළඳුම් තහනම්. ඡන්දය දීම, කමිස ඇඳීම විතරක්‌ නෙවෙයි, අධ්‍යාපයත් ඔවුන්ට තහනම් විය.

නයිජීරියාව වේගයෙන් දියුණු වෙන රටකි. මෙරට ජනගහනය මිලියන 169 කට ආසන්න අතර ඔවුන්ගෙන් මුස්‌ලිම් ක්‍රිස්‌තියානි ජනගහනය සම සමව ජීවත්වෙති. සුන්නි නයිජීරියානු මුස්‌ලිම්වරුන් බහුලව ජීවත් වෙන්නේ නයිජීරියාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේය. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත විසින් ගොඩ නගන ලද නයිජීරියාවේ පැවැතුනේ මුස්‌ලම් කාලිෆ් පාලනයක්‌ වෙන අතර මෙම රාජ්‍යය අරාබිය සමග වෙළඳ ගනු දෙනු පවත්වන ලදී.

නයිජීරියාව ලෝකයේ පස්‌ වෙනි තෙල් නිපදවන රාජ්‍යයි. නමුත් දරිද්‍රතාවයෙන් පිඩා විඳින නයිජීරියාව දැවැන්ත ජල අර්බුදයන්ට ගොදුරුව සිටින රටකි.

2011 වසරේ සිදු කරන ලද ඝාතන 450 කට පමණ මෙම සංවිධානය වග කිව යුතු වෙනවා. 2012 වසරේදී ඔවුන් විසින් ඝාතනය කරන ලද පිරිස 620 කට අධිකයි. ඉස්‌ලාමය සාමය සහ සහජීවනය අගය කරන ආගමක්‌ නිසා බොකෝ හරාම් සංවිධානයේ ප්‍රතිපත්තිය ඇගයිමට ලක්‌ නොවේ. මොවුන්ගේ ඉලක්‌කය ක්‍රිස්‌තියානි භක්‌තිකයන් සහ දේවස්‌ථානත් ඉලක්‌ක කර ගෙන ඇත.


Experience

ගිම්හාන හා සිසිර තරගාවලි එකතුව වැඩිම ඔලිම්පික් තරගාවලි ගණනාවක් පවත්වා ඇති රට කුමක්ද? ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් වරයාගේ එක් දුර කාලයක් සදහා වසර කීයද? 5

නුතන භෞතික විද්‍යාවේ පියා කවුද? ගැලීලියෝ ගැලිලි

විරාගය චිත්‍රපටයේ “අරවින්ද” ගේ චරිතයට රග පෑ නළුවා කවුද? සනත් ගුණතිලක

නරඹනනන් සංඛ්‍යාව අනුව ලොව විශාලතම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය පිහිටා ඇත්තේ කොහේද? ඕස්ට්‍රේලියාවේ මෙල්බර්න්

ලොව විශාලතම දියමන්ති නිෂ්පාදකයා කවුද? රුසියාව

නොබෙල් ත්‍යාගය විද්‍යා විෂයන් කීයකට බෙදේද? 3

ලොව වැඩිම සහල් ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරන රට කුමක්ද? චීනය

ලජ්ජා කෘතියේ කතෘ වරයා කවුද? බංගලාදේශ වෛද්‍ය තස්ලිමා නස්රීන්

වර්තමානයේ ලොව වෙසෙන වයස්ගතම රාජ්‍ය නායකයා කවුද? රොබර්ට් මුගාබේ